Dr.Simon Schoon
Eerherstel voor Job
INHOUD
Lied
Woord vooraf
Ter herinnering aan mijn grootvader Gerrit Zandbergen,
die ik alleen ken van horen zeggen.
In mijn kinderjaren belichaamde hij het verhaal van Job.
Vanwege zijn aandeel in het verzet in Alkmaar
verbleef hij drie en een half jaar, van 1942-1945,
in verschillende gevangenissen en concentratiekampen,
het langst in Dachau.
Op weg naar huis stierf hij op 13 juli 1945,
uitgeput door de ontberingen.
Lied `Van horen zeggen weten wij' van Wim Pendrecht
(Lied 63 in Zingend Geloven, deel 4)
Refrein I:
Boog van de hemel staat tegendraads
boven de aarde benedenmaats.
Refrein II:
Aarde beneden, lot en gebod,
mens tegen mensen, God tegen God.1.
Van horen zeggen weten wij
- God sta ons bij -
dat elke tegenstander
vermetel zwerft van vroeg tot laat,
en zwelgt in't kwaad
bedreven aan de ander. Refrein.2.
Van horen zeggen weten wij
- God sta ons bij -
dat leven wordt genomen
zoals het ook gegeven wordt.
Het gras verdort
zoals het óp kan komen. Refrein.3.
Van horen zeggen weten wij
- God sta ons bij -
dat in het diepste duister
als licht voorgoed is uitgedoofd
Hij wordt geloofd
Wiens naam verschijnt in luister. Refrein.4.
Van horen zeggen weten wij
- God sta ons bij -
dat niet altijd een teken
gegeven wordt in alle nood
of in de dood. -
Is God van ons geweken? Refrein.5.
Van horen zeggen weten wij
- God sta ons bij -
dat mensen eenzaam blijven
in hun geboorte en hun dood.
Het leed is groot,
geen pen kan het beschrijven. Refrein.6.
Van horen zeggen weten wij
- God sta ons bij -
dat wie verhaal wil halen
uit 's levens last en list en lot
zijn Heer en God
ontmoet te enen male. Refrein.
WOORD VOORAF
Er is in de theologie en de filosofie veel over Job nagedacht en geschreven. In de literatuur zijn vele verhalen te vinden die ontstaan zijn na een kennismaking met het boek Job. Maar in de kerk wordt aan Job weinig aandacht geschonken. Zelden wordt er vanuit het boek Job gepreekt. Zijn brandende vragen klinken weinig door in de verkondiging. Eerherstel voor Job is daarom dringend geboden. Want de vragen van Job leven onder de mensen. Die vragen roepen om begrip en herkenning. Heel wat mensen lezen en denken immers niet alleen over Job maar zijn zelf Job geworden.
Er zijn vele verschillende visies op Job. Hij is in de handen van zijn uitleggers gevallen. En het is onmogelijk om hem uit hun handen te bevrijden. Niemand kan beweren `de ware Job' te laten opstaan. Ook dit boekje voert uiteraard niet die pretentie. In iedere tijd is het boek Job opnieuw uitgelegd en geactualiseerd. Ook in onze tijd hebben velen zich in de figuur van Job herkend. Wij zijn ons bewust van het feit, dat we over Job spreken na Auschwitz. De schrijnende vragen van Job in de 20e eeuw klinken ons luid in de oren. In het verleden hebben heel wat uitleggers het boek Job getemd en aan banden gelegd. Daarmee werd Job onschadelijk gemaakt. Zijn vragen werden te gevaarlijk en te revolutionair geacht. Het boek Job moest worden aangepast aan de gangbare dogmatische opvattingen. In feite sloten deze uitleggers zich daarmee aan bij de vrienden van Job. Die hadden immers volgens het verhaal verwoede pogingen gedaan om het lijden van Job te systematiseren. Maar het lijden van de mensen valt in geen enkel systeem onder te brengen. Met hulp van auteurs als Kierkegaard, Miskotte, Wiesel en Gutiérrez kan in onze tijd Job onder ons eerherstel krijgen.
Job leeft ook vandaag onder ons. Elie Wiesel geeft te kennen, dat Job hem vooral na de oorlog in verwarring bracht. Want overal op de wegen van Europa kwam hij Job tegen: "Gekrenkt, bedrogen, verminkt. Zeker niet gelukkig. Noch berustend". De klachten en protesten van de hedendaagse Job moeten onder ons de ruimte krijgen. Die vragen mogen niet met dooddoeners afgedaan worden. Job zoals hij temidden van ons leeft, moet eerherstel krijgen. Hij mag niet in de hoek gestopt worden van de langdradige, zeurderige klagers. Hij of zij heeft het volste recht om te klagen. Ook na Pasen en Pinksteren. Als daarvoor in de gemeente geen ruimte is, waar dan wel?