Column Reveil voor april 2008
Bloed, religie en onderhandelingen
Simon Schoon
Waar is religie eigenlijk goed voor in het Midden-Oosten, met name in het Israëlisch-Palestijns conflict? Elke objectieve toeschouwer zal moeten constateren: Voor bloedvergieten, haat en vergelding. Op het eerste gezicht zal toch niemand op het idee komen, dat religieuze standpunten in deze regio een belangrijke bijdrage leveren voor het vinden van compromissen? Geloof en religie vormen de belangrijkste blokkades voor een vreedzame oplossing, zo constateerde de Israëlische krant HaArets in haar redactioneel commentaar, een paar dagen na de bloedige aanslag op een talmoedhogeschool in Jeruzalem. Acht jonge studenten werden vermoord. De kop van het artikel luidde: ‘Bloed, religie en onderhandelingen’. Religieus fanatisme erkent alleen de eigen waarheid en gebruikt teksten van de bijbel of de koran uitsluitend ter bevestiging van het eigen gelijk. Zo schoot veertien jaar geleden de orthodox-joodse arts Baruch Goldstein 29 moslims dood tijdens hun gebed in de moskee van het heiligdom Machpela in Hebron. Religieus gemotiveerde moordpartijen willen bewust de weg afsnijden naar onderhandelingen, die zouden kunnen leiden tot het delen van het land. Waarom zou een fanaticus willen delen, als hij er van overtuigd is dat God volledig aan zijn kant staat?
Als dit geloven zou zijn, zeg ik: Geef mijn portie maar aan fikkie. Eigenlijk zou ik deze fundamentalistische fanatici het recht willen ontzeggen om zich te beroepen op de bijbel of de koran. Voor mij is dit een karikatuur van geloven: Gods Naam misbruiken voor goddeloze doeleinden. Het probleem is echter, dat de fanatiekelingen van de drie monotheïstische religies ook hun favoriete teksten hebben in hun heilige schriften. Het maakt nogal wat uit, met welke bril je die teksten leest. Met welke sleutel je die geschriften meent te kunnen openen. Ook christenen hebben hier nog heel wat huiswerk te verrichten. De christelijke geschiedenis is immers vol van bloedvergieten met een beroep op bijbelteksten.
Gelukkig tref ik zowel in Israël als in Palestina ook Joden, christenen en moslims aan, die hun heilige boeken anders lezen. Niet om geweld te legitimeren, maar om wegen te vinden die leiden naar gerechtigheid en vrede. Maar vaak moeten ze tegen de stroom in roeien. Temidden van alle pessimistisch stemmende ontwikkelingen zijn ze een teken van hoop. In de toenemende radicalisering en polarisering moeten deze stemmen gehoord worden. Misschien is er dan nog een uitweg uit het moeras te vinden. Aan het eind van het commentaar van HaArets stond de waarschuwing: ‘Het conflict zal eeuwig duren, als de gematigden nu de laatste kans voor vrede niet aangrijpen, voordat de macht van de religieuze zeloten de overhand zal krijgen.’
Simon Schoon was tot 2007 predikant van Gouda en bijzonder hoogleraar inzake de verhouding jodendom-christendom in Kampen. Momenteel werkt hij een jaar in Nes Ammim, Israël.