Column Reveil februari 2009
Context: waar leef je?
Steeds opnieuw word je geconfronteerd met tegengestelde berichten over het conflict van Joden en Palestijnen. Naar wie moet je luisteren? Wie heeft de waarheid in pacht? Welke krant en welke TV-programma’s geven betrouwbare informatie? Bij welke groepen in Israël en Palestina moet je te rade gaan? Door het geweld in Gaza en in het zuiden van Israël zijn deze vragen weer actueler dan ooit (column geschreven op 7 januari). Er wordt niet alleen oorlog gevoerd met raketten en bombardementen, maar ook in de media, ook met PR-campagnes, en met duizenden emails.
Op dit moment woon en werk ik weer een paar maanden in Nes Ammim, Israël. En luister naar de botsende verhalen van Joden en Palestijnse Arabieren, verhalen die onverzoenlijk naast elkaar staan. Telkens moet je je afvragen: Vanuit welke context en betrokkenheid spreek iemand over dit conflict? Ben je Israëli of Palestijn of Europeaan? Beroep je je op heilige boeken (Tenach, Nieuwe Testament of Koran) of acht je zo’n beroep op teksten juist contrabande? Leef je in het Israëlische Sderot, waarop jarenlang raketten vanuit Gaza werden afgeschoten? Of leef je in het door Hamas beheerste Gaza, met anderhalf miljoen mensen opeengehoopt op een klein gebied, onder de blokkade en de bommen van Israël?
Ook al past ons als buitenstaanders bescheidenheid, de vragen naar recht en gerechtigheid mogen we niet links laten liggen. We zullen het moeten aandurven om daarbij ook onze eigen context ter sprake te brengen. Wat hebben wij in onze vlakke polderland te maken met wat daar ver weg in het Midden-Oosten gebeurd? Worden we bepaald door schuldgevoelens over de geschiedenis van het christendom jegens de Joden, gekenmerkt als die is door anti-judaïsme? Hoe kun je je daarvan bewust zijn en je toch niet het zwijgen laten opleggen? Zijn we bereid ook naar de ervaringen van onderdrukking van de Palestijnen te luisteren? Geven we als kerken vorm aan onze oecumenische relatie met Palestijnse christenen of blijft het bij woorden alleen?
In tijden van conflict neemt de polarisatie toe. De dialoog wordt uitgesteld of gaat ten onder. Ook ons seminarwerk met Joden en Palestijnen in Galilea staat onder druk. Telkens weer vraag je je af: Wat is onze context hier? Op 26 november j.l. hield ik een lezing voor een Ojec-conferentie in Nederland, ruim een maand vóór de Gaza-oorlog. Het slot van mijn lezing lijkt nog steeds actueel: “Wat staat kerken en christenen te doen? Geen verdubbeling van wat politici en actiegroepen doen. Minder verklaringen uitgeven. Meer werken aan bruggen bouwen en vredesgroepen steunen. Dat is geen softe bedoening die nergens toe dient. Dat is de enige begaanbare weg om vijandsbeelden af te bouwen en op die manier de basis te verbreden voor de bereidheid tot compromis. Niet erg spectaculair misschien. Je komt er niet door in de krant. Het is een druppel op een gloeiende plaat. Maar zonder die druppels is de plaat nog gloeiender.”
Simon Schoon is emeritus-predikant en –hoogleraar. Momenteel verantwoordelijk voor dialoogwerk in Nes Ammim, Israël.