Kerkdiensten in Nes Ammim, Israël
Over dialoogwerk in Israël tussen Joden en Palestijnen heb ik vaak in mijn columns geschreven. Daarom nu eens over iets anders. Elke week wordt er in Nes Ammim, een kerkdienst gehouden, waarin ik in deze periode voorga. In het Engels vanwege de internationale gemeenschap. Voor een kleine maar enorm betrokken groep. Mensen met zeer gevarieerde achtergronden, van katholiek tot en met pinkstergemeente. Uit verschillende landen afkomstig, op enkelen na alle rond de twintig jaar. Een uitdaging van jewelste.
In Nes Ammim komen de bewoners elkaar dagelijks tientallen malen tegen. Ze moeten het in het werk met elkaar zien te rooien. Ze feesten met elkaar, maken af en toe ruzie, en zitten dan ook nog samen in de kerk. Dan luistert het heel nauw. Je kunt je niet anders voordoen dan je bent. Het is een leerschool in samenleven.
Ons dorp lijkt een eiland van rust in Galilea. Maar schijn bedriegt. We maken deel uit van een veelkleurig landschap, een mozaïek aan botsende opvattingen, van Joden en Palestijnen, mensen die zich aan alle kanten bedreigd voelen. Hoe komt deze realiteit van de samenleving de kerkdienst binnen? Hoe kun je heldere en inspirerende woorden spreken in zo’n situatie? En wat zeg je als er Arabische of Joodse gasten in de kerkdienst komen?
We vieren de kerkdienst – anders dan we thuis gewend zijn - op zaterdagavond, aan het eind van de sjabbat. Op de grens van de zaterdag en de zondag. Als de bruid van de sjabbat afscheid neemt en de eerste sterren verschijnen. Als de zondag feitelijk begint, want ‘het werd avond en morgen, de eerste dag’ (Genesis 1).
Verbonden met het joodse volk, staat altijd een gedeelte van de vaste Tora-lezing centraal. Dat zelfde gedeelte wordt in alle synagogen op sjabbatmorgen gelezen. We beginnen dus steeds ‘onopgeefbaar verbonden’ met Mozes en de profeten. Vervolgens lezen we - in gemeenschap met de christenen in dit land - een gedeelte uit het Nieuwe of Tweede Testament.
In de vieringen proberen we het Eerste en Tweede Testament met elkaar in gesprek te brengen. Het blijkt steeds te gaan over gerechtigheid en onrecht, over ruimte geven aan elkaar en verzoening. Zowel de joodse als de christelijke uitleg klinken mee, zonder die beide te harmoniseren en zonder de spanning op te heffen. We zijn als Joden en christenen nog onderweg naar het komende rijk van God. We wachten tot het licht wordt, op de eerste dag, de achtste dag.
Simon Schoon is emeritus-predikant en –hoogleraar. Momenteel verantwoordelijk voor dialoogwerk in Nes Ammim, Israël.