Woord en Dienst februari 2008
Vanuit Nes Ammim
Vijf dagen lang waren we met elkaar in gesprek, joden, christenen en moslims. Ongeveer vijftig mannen en vrouwen, de helft uit Israël, de helft van elders. Alleen fundamentalisten ontbraken, omdat zij geen enkel belang hebben bij een open dialoog. Een veelkleurige verzameling van rabbijnen, moslimgeleerden en christelijke geestelijken was voor de conferentie uitgenodigd. Orthodox en vrijzinnig, strikt en rekkelijk. Dit ‘trialogische wonder’ vond plaats op 20-24 januari j.l. in het Shalom Hartman Instituut, een modern-orthodoxe yeshiva (talmoedhogeschool) in Jeruzalem. Het was de 21ste conferentie, in een jaarlijkse traditie waarvan ik lang geleden de start meemaakte. In de wandelgangen werd het schokkende nieuws uit Gaza besproken, maar de theologische conferentie ging gewoon door. In voorgaande jaren waren controversiële thema’s als intolerantie en fundamentalisme aan de orde geweest. Deze keer leek het onderwerp ‘Familie – Waarde en Uitdaging’ een rustiger sfeer te beloven. Maar het ging er heftiger dan ooit aan toe.
In de brandhaard van het Midden-Oosten noemen sommigen een dergelijke conferentie een vlucht uit de realiteit. Ik vind het van moed getuigen aan te tonen dat terreur en contrageweld niet de agenda van de dialoog bepalen. Naar mijn ervaring worden er weinig diepgaande ‘trialogen’ gevoerd tussen joden, christenen en moslims. Meestal verschanst men zich in de vesting van het eigen gelijk. Deze conferentie was aan de polemiek en de apologetiek voorbij. Er werd werkelijk met respect naar elkaar geluisterd. Moslims uit Serajewo en Jerualem, christenen uit Amerika en Betlehem, joden uit Tel Aviv en New York. Het bleek me opnieuw dat moslims en joden theologisch heel wat meer gemeenschappelijk hebben dan christenen en joden. Met name door de joodse en moslim nadruk op de eenheid van God en op het belang van de levensregels (Tora en Sjaria).
In een korte column kan ik onmogelijk recht doen aan alle thema’s. Het ging over patriarchaat en feminisme, over de spanning tussen seksuele en religieuze verplichtingen (zoals voor joden Torastudie en voor rooms-katholieken het celibaat), over homoseksuele relaties, over hoe religieuze metaforen huwelijk en gezinsleven hebben bepaald, over de spanningen tussen de generaties, en nog veel meer. Het boeiende was dat we met elkaar discussieerden aan de hand van klassieke teksten, gekozen uit Tenach, Koran en Hadith, Nieuwe Testament en Talmoed, kerkvaders en reformatoren. En dat de deelnemers geen buitenstaanders maar betrokkenen waren bij hun eigen traditie. Ik ben in elk geval één vooroordeel kwijtgeraakt: Dat een dergelijke ‘trialoog’ tot de onmogelijkheden zou behoren.
Simon Schoon
Weblog: www.simonschoon.web-log.nl