MIJN VRIEND EMMANUEL

Een vriend kon ik hem niet noemen. Een kennis wel. Regelmatig hadden we telefonisch en schriftelijk contact. Robert F.E.Schweizer was zijn naam. Die E. stond voor Emmanuel. Eén van zijn voornamen. Die naam zou later ook opduiken in de titel van zijn boek. Was dat toevallig? Hij had wel enige verwantschap met die hoofdfiguur van zijn boek, de jood Emma­nuel. Onder de titel `Mijn vriend Emmanuel' heeft Schweizer zijn visie op de persoon van Jezus weergegeven. Heeft hij toch een bepaalde affiniteit met Jezus gevoeld? In ieder geval was Robert Schweizer een bijzondere persoonlijkheid. Een zonderling vond men hem. Hij woonde ergens in Amsterdam, alleen. Vaak was hij op reis. Weinigen kenden hem. In 1923 was hij geboren in Soerabaja. De oorlog had hij doorgebracht in een pastorie in Friesland. Sinds 1966 was hij nadrukkelijk bezig met zijn Jood‑zijn. Hij maakte studie van het jodendom en het christendom. Hij had het niet erg op dominees, priesters en rabbijnen. In zijn boek krijgen de geestelijken het er flink van langs. Het was ongetwijfeld een bijzondere uitverkiezing dat hij regelmatig contact met mij opnam.

Boek

Robert Schweizer heeft niet meer meegemaakt dat zijn manuscript gepubliceerd is. Op 19 september 1991 is hij vermoord. Tot nu toe is deze moord niet opgehelderd, zelfs niet na een tv‑uitzending van Opsporing verzocht. De uitgever van Narratio had hem in de zomer van 1991 toegezegd zijn boek te zullen publiceren. Na zijn ontijdige dood kwam de vraag op of het boek nu nog uitgegeven kon worden. Ik kreeg het manuscript te lezen. Dezelfde dag dat ik het ontving las ik het in één adem uit. Gefascineerd, geschokt, ontroerd. Ik herkende de stijl en de vragen van zijn brieven. Hier worstelde een jood met zijn identiteit, met de vragen van de geschiedenis, met de hoge pretenties en de zwarte geschiedenis van het christendom en vooral met de oorspronkelijke intenties van Jezus van Nazaret. 

Dialoog

Robert Schweizer laat in zijn roman ‘de wandelende jood' Ahasverus ‘de opgestane jood' Emmanuel ontmoeten in Rome. De ontmoeting vindt plaats bij zonsondergang na het uitgaan van de synagoge in Rome op de joodse nieuwjaarsdag. Op een plaats waar zij een schitterend uitzicht hebben over de eeuwige stad. Er ontstaat een gesprek en er worden herinneringen opgehaald aan die dag bijna 2000 jaar geleden in Jeruzalem. Maar ze spreken vooral over wat er daarna gebeurd is, met het joodse volk en met de kerk. Jezus vertelt dat zijn grootste offer niet zijn kruisdood was maar zijn opstanding uit de dood. Want nu moest hij meemaken, eeuw in eeuw uit, hoe zijn volgelingen zijn bedoelingen verdraaien. Het is een boeiende dialoog waarin steeds meer de diepe verwantschap naar voren komt. Hierin komen uiteraard de opvat­tingen van Schweizer zelf naar voren. Voor orthodoxe oren nogal schokkend. Maar het boek is een document. Waard om gelezen te worden. Inzet voor een diskussie. Er schijnt al een eenakter voor theater in de maak te zijn. Jammer dat Robert Schweizer het niet meer mee kan maken. Zijn boek eindigt vol vertrouwen in de wereld van morgen. De wereld heeft hem zelf weinig vertrouwen geschonken. Lijkt hij toch een beetje op zijn naamgenoot?